مرکز مراقبتی پرستاری
ارسال شده توسط eni
زخم بستر چیست و چگونه می‌توان آن را درمان کرد؟

زخم بستر چگونه به وجود می‌آید؟

زخم بستر بر اثر فشار طولانی مدت و یکنواخت به بخشی از بدن ( پوست) عملیات خون رسانی به مشکل مواجه می‌شود و یا به کل قطع می‌شود. این مشکل که به علت عدم تحرک به وجود می‌آید، در نهایت منجر به آسیب دیدن سلول‌ها خواهد شد. در این مقاله کوتاه به علل ایجاد زخم بستر و روش‌های درمان آن خواهیم پرداخت.

ممکن است در ابتدا شما با لکه‌های قرمز پوستی مواجه شوید و این تصور به شما دست دهد که چیز مهمی نیستند. اما باید آگاه باشید که این لکه‌های قرمز ممکن است نشانه ای از زخم بستر باشد . اگر به این لکه های قرمز توجه نشود و باز هم در اثر عدم حرکت، فشار بیشتری به آن‌ها وارد شود، در مدت زمان کمی این لکه ها به تاول و در نهایت به زخم تبدیل خواهند شد. در صورتی که زخم بستر شدید باشد، این امکان وجود دارد که کل بافت و ضخامت پوست آسیب ببیند و استخوان یا بافت عضلات نمایان شود.

نکته حائز اهمیت این است که عضلات در اثر فشار بیشتر از پوست آسیب می بینند. یعنی ممکن است زیر یک ضایعه پوستی خفیف، یک ضایعه عضلانی عمیق وجود داشته باشد که زیر پوست مخفی شده باشند.

همان طور که در ابتدا اشاره کردیم، فشار یکنواخت و مداوم به صورت طولانی یکی از مهم ترین علل زخم بستر است اما علل دیگری نیز دخیلند :

  • نیروهای مالشی: بیماری که توان حرکت ندارد و بر روی تخت بستری است نیاز دارد که برای مواردی از روی تخت جا به جا شود. این جابجایی که با کشیده شدن همراه است منجر به آسیب دیدن پوست در طولانی مدت خواهد شد . این اتفاق از آنجایی رخ می‌دهد که کشیده شدن پوست بر روی یک سطح باعث گرفتگی در جریان خون شده و گردش خون را مشکل مواجه می‌کند. این اتفاق زمانی تشدید می‌شود که سر تخت بیشتر از ۳۰ درجه خم شده باشد و در این صورت متاسفانه فشار زیادی به کمر و اندان های تهتانی وارد خواهد شد.
  • رطوبت: یکی دیگر از عوامل مهم ایجاد زخم بستر، رطوبت ناشی از تعریق، ادرار و مدفوع است که پوست را در گذر زمان نازک و آسیب پذیر می‌نماید و مشکلات زیادی به وجود می‌آورند.

چه بخش‌هایی از بدن بیشتر در برابر زخم بستر آسیب پذیر است و زخم بستر در آن‌جا بیشتر اتفاق می‌افتد؟

  • بیمارانی که مجبورند ساعات طولانی بر روی تخت بستری باشند، اندام‌های تحتانی، کمر، شانه و آرنج و سرین‌هایشان آسیب پذیرند و زخم بستر در این نواحی برای آنان محتمل تر است.
  • کمر، کفل و پاهای بیمارانی که از ویلچیر استفاده می‌کنند در معرض زخم بستر است.

چه افرادی بیشتر در معرض زخم بستر قرار دارند؟

  • افرادی که درگیر فلج عضلانی هستند، بیمارانی که پس از جراحی مجبورند مدت طولانی در تخت بستری بمانند و … .
  • افرادی که به خاطر صدمه‌های نخاع درد را کمتر حس می‌کنند، جریان خون در پوستشان به مراتب کمتر از سایر افراد است.
  • افرادی که از مشکل کم خونی رنج می‌برند، زیرا خون به اندازه کافی به پوست پمپاژ نشده و سلول های پوستی آسیب می‌بینند.
  • کسانی که در وعده های غذاییشان به اندازه کافی ویتامین C، E، کلسیم و روی دریافت نمی‌کنند نیز در معرض زخم بستر هستند.
  • از همه مهم تر افراد سالمند خصوصا سالمندان بالای ۸۵ سال هستند که به علت کاهش ضخامت بافت چربی و کاهش ضخامت پوست در برابر زخم بستر بسیار آسیب پذیرند.

علائم و مراحل زخم بستر

  • مرحله اول: کسانی که سفید پوست هستند، ممکن است یک لکه قرمز رنگ را بر روی پوست خود ببینند که وقتی با انگشت روی آن فشار می‌آورند، این لکه قرمز از بین نمی‌رود. افرادی که سبزه هستند یا در کل پوست تیره تری دارند، دچار لکه‌هایی به رنگ قرمز، ارغوانی و آبی می‌شوند. در این مرحله پوست ممکن است دچار درد، خارش ، سفتی، گرمی یا سردی شود.
  • مرحله دوم: در این زمان بر اثر همان لکه‌های قرمز زخم ها و بریدگی‌هایی در پوست به وجود می‌آید که اطراف آن دچار تورم خواهد شد و به رنگ قرمز یا ارغوانی در می آید.
  • مرحله سوم: در این مرحله زخم ها به قسمت های عمیق تر نفوذ پیدا می‌کند و سلامت بافت پوست را تحت الشعاع قرار می‌دهد.
  • مرحله چهارم: در این مرحله وابسته به این که زخم بستر در کدام قسمت بدن رخ داده است زخم ها به سمت عضله ها، استخوان‌ها، تاندون یا مفصل ها رسوخ می‌کند.

باید به این نکته توجه شود که زخم بستر به مثابه یک کوه یخ است. یعنی بخش های زیرین آن بیشتر از آنچه که به نظر می‌رسد، آسیب دیده است و باید توجه کافی و لازم به آن مبذول گردد.

همان طور که پیشتر گفتیم، آسیب پوستی ایجاد شده اول به شکل لکه های قرمز و سفتی دیده می شود که نسبت به سایر بخش های بدن، سردتر یا گرم تر می باشد و قرمزی این لکه ها با فشار دست سفید نمی شود. اگر لکه ها در مرحله ابتدایی مورد رسیدگی قرار نگیرند، سطح آنها پوسته پوسته شده و روی آن تاول ایجاد می شود. در ادامه تاول ها پیشرفت کرده و می ترکند و زخم علاوه بر گسترش سطحی، عمیق تر نیز خواهد شد. به نحوی که بافت چربی زیر پوست دیده می شود. زخم ایجاد شده به سرعت بافت های سالم را نیز درگیر می کند و ممکن است دچار عفونت شود.

وجود چرک، بوی بد و درد زیاد از علائم عفونت در زخم می باشد. اگر زخم های بیمار در این مرحله نیز مورد توجه قرار نگیرد به عضلات و استخوان ها رسیده که در این صورت بسیار دردناک، مهلک و کشنده خواهد بود. زخم بستر بیشتر نواحی استخوانی بدن را تحت تاثیر قرار می دهد مثل ستون فقرات، شانه، مچ پا، پاشنه، باسن و … . این مشکل در افرادی شکل می گیرد که به دلیل افزایش سن، کاهش توان و یک جانشینی و یا ابتلا به بیماری های مزمن، توانایی راه رفتن و تحرک نداشته و مجبورند مدت زمان طولانی روی صندلی چرخدار نشسته یا دراز کشیده بر روی تخت باشند.

در صورت نشستن طولانی مدت، باسن، ستون فقرات، تیغه شانه و پشت دست دچار زخم می شود و در صورت خوابیدن طولانی مدت، دنبالچه (بین دو برجستگی باسن)، پشت سر و دو طرف سر(نواحی گیجگاهی)، گوش، مچ پا و پاشنه دچار مشکل می شود. اگر زخم ایجاد شده در مراحل ابتدایی باشد با تغییر موقعیت فرد بیمار، هر دو ساعت یک بار می توان فشار ایجاد شده را کاهش داد و درمان بسیار آسان تر و بهبودی سریع تر است. اما در صورت پیشرفت زخم، باید علاوه بر جابجایی بیمار، نکات بهداشتی برای جلوگیری از عفونت انجام شود. تمیز کردن سطح زخم، ضدعفونی و پانسمان آن و  استفاده از آنتی بیوتیک های تجویزی پزشک برای کنترل عفونت و بهبود زخم ضروری است. برخی مواد غذایی حاوی ویتامین C و روی تاثیر بسزایی در بهبودی زخم ها دارد و عضلات را تقویت می کند. بهداشت فردی در زمان ادرار نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

ترشدگی پوست بعد از ادرار، زمینه ایجاد زخم بستر را فراهم می کند و به همین دلیل باید نواحی مربوطه بعد از ادرار به طور کامل خشک شود. تکرر ادرار و همچنین گرفتگی عضلات باید با وسایل و داروهای تجویز شده کنترل شود تا باعث تشدید شرایط زخم ها نشود. لازم به ذکر است که گاهی پزشکان برای درمان این زخم ها از جراحی و پماد های مخصوص استفاده می کنند که البته برای موارد حادتر مورد استفاده قرار می گیرد. بهترین راه برای پیشگیری از زخم بستر در بیمارانی که هنوز دچار نشده اند، تغییر موقعیت بدن فرد هر دو ساعت یک بار به همراه ماساژ و استفاده از تشک های مواج برای تخت می باشد. باید توجه داشت که نباید در محل ایجاد زخم ماساژ انجام داد زیرا باعث آسیب دیدگی بیشتر پوست می شود.

چگونه وجود عفونت در زخم بستر را تشخیص دهیم؟

تشخیص زخم بستر اصولا از طریق معاینه پوست توسط پزشک انجام می‌شود. این معاینه‌ها به صورت بررسی ایجاد عفونت در زخم و آزمایش‌هایی است که رسیدن عفونت به بافت زیر پوست و استخوان‌ها را تعیین می‌کند. هم چنین این آزمایش‌ها شامل آزمایش خون، آزمایش ترشحات زخم بستر و آزمایش‌های رادیولوژی برای یافتن عفونت در استخوان است.

بیماری زخم بستر در افراد مختلف چه مراحلی را طی می‌کند؟

عوامل زیادی وجود دارد که در سیر بیماری زخم بستر دخیل اند. از جمله‌ی این عوامل شدت و ژرفای زخم، روش پزشک در درمان، سن، وضعیت سلامتی بیمار، نحوه تغذیه بیمار و این که آیا بیمار توانایی حرکت را دارد یا خیر.

زخم بستر چه عوارضی دارد؟

اگر به زخم بستر توجه نشود و درمان های کافی برای آن در نظر گرفته نشود، زخم آن پیشرفت کرده و ضخامت پیدا خواهد کرد و ممکن است مشکلات شدیدی مانند عفونت خونی، عفونت استخوان و مفاصل و … را ایجاد کند.

بسیاری از ما دارای یک فرد بیمار یا سالمند ناتوان از حرکت در خانه هستیم  که ساعات طولانی بر روی تخت یا ویلچیر قرار دارند و  احتمال بروز زخم بستر در آن‌ها زیاد است. به همین دلیل باید بدانیم که چطور از بروز زخم بستر در آن‌ها جلوگیری کنیم.

درمان خانگی زخم بستر

عسل

عسل دارای ویژگی ضد عفونی کنندگی است و استفاده از آن سبب بهبود زخم خواهد شد و خارش و درد را کاهش می‌دهد. شما می‌توانید مخلوطی از شکر و عسل را تهیه کرده ( به مساوات) و به مقدار زیاد بر روی زخم قرار داده و آن را با پارچه تمیز پانسمان کنید. این کار باید هر روز انجام شود.

آب نمک

شما باید زخم بستر را با آب شور تمیز کرده تا سلول های مرده از بین بروند. مخلوط آب و نمک را تهیه کنید و سپس در آن دو قاشق نمک و یک فنجان آب بریزید و بعد از جوشاندن بگذارید تا خنک شود و بر روی زخم بستر بزنید.

زردچوبه

ابتدا زخم بستر را با آب و نمک شسته و سپس پودر زردچوبه را روی زخم بریزید و سپس پانسمان کنید. این کار را برای سه بار در روز انجام دهید.

روغن نارگیل

روغن نارگیل را به صورت ملایم و آرام بر روی زخم بزنید تا به عمق زخم نفوذ کند اما نباید به زخم آسیب برسانید.

 

پیشگیری از بروز زخم بستر

پزشکان پس از تحقیقات به این نتیجه رسیدند که با کاهش فشار بر روی پوست ۵۰ درصد از احتمال وقوع زخم بستر کاهش می‌یابد. روشهای موثر دیگر برای پیشگیری از زخم بستر موارد زیر هستند:

کم کردن فشار از روی پوست

اگر فرد بیمار ناتوان از حرکت است باید هر دو ساعت یکبار جای او را تغییر داد . بهتر است برای تغییر مکان و عوض کردن جای بازو، پا، کفل و لگن از بالش استفاده کرد. تشک های مرتعش هم می‌تواند گزینه‌ی مناسبی باشد. از آنجایی که امروزه اکثر افراد خانواده شاغل هستند و زمان کافی برای مراقبت از بیمارشان را ندارند، لذا پرستار شخصی در این گونه مواقع بسیار کمک کننده است. پرستار که از قدرت جسمانی خوبی برخوردار است، می‌تواند هر دو ساعت بیمار را جابجا کند و بدن او را در وضعیت مناسب قرار دهد.

کم کردن فشار و نیروی مالشی

یکی دیگر از نکات مهم در جابجایی بیمار کاهش نیروهای مالشی است. در هنگام جابجایی بیمار باید مراقب بود که بدن او به تخت و … کشیده نشود و این گونه از ایجاد آسیب بیشتر جلوگیری می‌شود. پیشنهاد می‌شود که سر تخت بیشتر از ۳۰ درجه خم نشود تا به اندام های تحتانی فشار وارد نشود. در هنگام استحمام نباید با شدت و محکم بدن بیمار را شست یا خاراند زیرا باعث آسیب بیشتر می‌شود.

پوست بیمار بایستی هر روز چک و بررسی شود و نحوه بهبود مد نظر قرار گیرد.

در هنگام استحمام فرد نباید از مواد ضد عفونی کننده قوی و محلول های اسیدی استفاده کرد.

باید برای بیمار غذای مناسب حاوی ویتامین، پروتئین، کلسیم، ویتامین C و E تهیه کرده و بیمار را تشویق کرد که حتما آن‌ها را بخورد.

در صورت وجود توانایی در فرد بیمار بهتر است هر روز نرمش هایی برای بهبود گردش خون انجام شود که قطعا روند درمان را بسیار سریع خواهد کرد. اگر بیمار توانایی حرکت از روی تخت را ندارد ورزشهای کششی و ایزومتریک یکی از بهترین گزینه‌ها است که با شرایط جسمانی آنان نیز سازگار است.

پوست بیمار همواره باید خشک نگه داشته شود. ملافه، پتو ، بالش ، تشک و … باید همواره خشک باشند و سر نیز نباشند. زیرا باعث اصطکاک شده و زخم بستر را تشدید می‌کنند.

همان طور که مطالعه کردید زخم بستر می‌تواند بیماری دردناکی باشد که در صورت عدم توجه به آن پیشروی کرده و نقاط زیادی از بدن را درگیر کند. به همین خاطر پیشنهاد می‌شود که از پزشک یا فرد متخصص در این زمینه کمک گرفته شود.

 

در همین راستا مرکز پرستاری و مراقبتی توان سلامت اقدام به ارائه خدمات درمان زخم بستر خواهد کرد.پرسنل ما دارای  تخصص کافی و تحصیلات مرتبط با این گونه موارد است و یا این که دوره های لازم را گذرانده است. یکی دیگر از مهم ترین موارد تجربه در برخورد با افرادی است که دچار زخم بستر شده اند که متخصصین ما همگی از این ویژگی برخوردارند.

شما می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید. پرسنل ما به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته پاسخگوی شما خواهند بود.

 

 راه های ارتباط با ما

تلفن ثابت:

۰۲۱۷۷۵۰۵۹۱۹
۰۲۱۷۷۵۳۴۸۸۶

تلفن همراه:

۰۹۹۰۰۱۳۳۹۰۰

سایت:  www.tavanparastar.com 

اینستاگرام:  instagram.com/tavansalamat 

*****************

آدرس: خیابان شریعتی . تقاطع طالقانی . نبش کوچه نراقی . پ۱۵ . واحد ۷

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *